Marteniçka, Bulgaristan ve Balkanların bazı bölgelerinde, baharın müjdecisi olarak kabul edilen ve Mart ayının ilk gününde takılan kırmızı ve beyaz ipliklerden yapılmış geleneksel süslemelerdir. Bu adet, Pagan dönemlerine dayanarak eski bir bahar karşılama ritüelini temsil eder ve günümüzde de popülerliğini korumaktadır. Beyaz ve kırmızı ipliklerin her biri, sırasıyla saflık ve canlılık anlamlarına gelir. Marteniçkalar, Mart ayı boyunca takılır ve bu süre zarfında baharın gelişini kutlar.

Bulgaristan’a özgü olan Baba Marta günü, bu adetin odak noktasıdır. İnsanlar bu özel günde birbirlerine sağlık ve güç dileğiyle marteniçkalar hediye ederler. El yapımı olan bu süslemeler, sadece hediye olarak verilir ve alışveriş yoluyla edinilmez. Baharın başlangıcını simgeleyen bu süslemeler, aynı zamanda dostluk ve sevgi göstergesi olarak kabul edilir.

Marteniçkaların takılması, “Çestita Baba Marta!” (Mutlu Baba Marta Günü) tebriğiyle kutlanır. Gelenek gereği, bu süslemeler meyve ağaçlarına, evlere ve ev hayvanlarına da takılarak yeni tarım yılının bereketli ve verimli olması için dileklerle birleştirilir. İlk marteniçkaların nazardan korunma amacı taşıdığı ve bazı bölgelerde üzerlerine altın veya gümüş para eklenerek hastalıklardan korunma simgesi olarak kullanıldığı söylenir.

Marteniçkalarda kullanılan figürler arasında en popüler olanları “Pijo ve Penda” isimli kuklalardır. Kırmızı renk sağlık ve gücü, beyaz renk ise uzun ömrü temsil eder. Bu gelenek, baharın gelişini kutlayarak umut ve neşe dolu günler diler.

“Renklerle Baharı Çağırıyoruz: Marteniçka – Balkanların Efsanevi Bahar Kutlaması” yazısı ilk önce dizmana.com üzerinde ortaya çıktı.

Çok eskilere dayanan bir bulgar geleneğinin ürünü olan kırmızı beyaz renklere sahip el yapımı bilekliklere verilen isim.

hakkında çok farklı hikayeler anlatılır. fakat günümüz de baharın gelişinin kutlanması için yapılmaktadır. 1 mart günü kola takılan martenickalar 15 – 20 gün sonra çıkartılarak meyve veren bir ağaca dilek tutularak asılır. ve hatta çıkarma işlemi için de farklı söylentiler vardır.

Tam gün belli olmamakla beraber genel kanı ilk kırlangıç görüldüğünde çıkarılması üzerinde yoğunlaşırken kimi kaynaklara göre bu kuş leylek kimilerine göre martı kimilerine göre ise turnadır.

Marteniçka nereden geliyor ?

Tarihi açıdan önemine değinmek gerekirse bu konuda da çeşitli rivayetler vardır.
birincisi bir kış ayında savaşa giden bulgar erkeklerine geride kalanlar` sizden haber alabilmemiz için savaşı kazandığınızda bir kuşun ayağına beyaz kaybederseniz de siyah bez bağlayın` derler. ve baharın geldiği dönemde ayağında beyaz fakat kandan kırmızı olmuş bez parçaları bağlı kuşlar gelir. bu inanışa göre bu bezler savaşı kazandık ama çok can ve kan kaybettik manasına gelir. bu pek yaygın bir inanış değildir.

ikinci bir rivayet ise: baba marta ya da marta nine diye tabir edilen ve baharın gelişini simgeleyen kişinin gelişini kutlamak için takılır bileklere. bu daha yaygın bir rivayettir zira bulgaristan da her tarafın ve hatta hayvanların bile kırmızı beyaz süslendiği dönemde herkes birbirine çestita baba marta der.

bu bulgar geleneği günümüzde de devam etmektedir. ve hatta uzun süre orada yaşadıktan sonra türkiye ye geri gelen göçmen vatandaşlarımız tüm iyi niyetleri ile bu uygulamaya devam etmektedir. tüm iyi niyetleri ile diyorum çünkü uygulamanın temelinde hrıstiyanlık ile alakalı şeyler de vardır. ama pek ehemmiyet içermemekle birlikte marteniçkalar yapılmaya başlandı. dilekleri tutalım. baharın gelişini kutlayalım. hem marteniçka nın kötülüklerden koruduğu ve şans getirdiği de söylenir.

Marteniçka Efsanesi Pijo ve Penda

Efsane, Baba Marta (Marta Nine) ile birlikte 1 Mart’ın en sevilen simgelerin birine dönüşen genç ve birbirene aşık Pijo ile Penda’yı anlatır. Onların aşkı, halk arasında, ağızdan ağıza yayıldığından dolayı Pijo ve Penda, çok sayıda martenitsanın kendi suretleriyle üretilmelerine ilham olmuşlardır. Pijo ile Penda’nın aşkı, başlangıcın ve baharda yeniden doğan tabiatın sembolü olmuştur.

Marteniçka Unesco Dünya Listesinde

Bir Bulgar geleneği olan martenitsa halk dilinde marteniçka olarak kullanılır. Günümüzde bütün Bulgaristan’ı sarmış orda yaşayan ve Türkiye’de yaşayan Bulgaristan türklerinin bir geleneği haline gelmiştir. 1 mart günü bileğe bağlanan kırmızı beyaz birbirine dolanmış ipler ile baharın ve bolluğun gelişi simgelenir. Bulgaristan, Romanya, Makedonya, Moldova ve Türkiye’de göçmenlerce kutlanan gelenek UNESCO tarafından insanlığın maddi olmayan kültürel mirasları listesine girmiştir.

Sevgi, Barış ve Mutluluğun Simgesi Marteniçka

Klasik halinde marteniçka kırmızı ve beyaz 2 ipin birbirine bağlanması ile oluşturulur. Renklerin birer anlamı vardır, kırmızı tahmin edildiği gibi kan, beyaz hayat,saflık,mutluluk olarak betimlenmiştir. Martın ilk günü ailenin en yaşlısı çocukların bileklerine takar marteniçkaları çocuklara sağlık ve derslerinde başarı getirmesi dileğiyle.

Marteniçka, marteniçki, martenitsa yada martenitsi olarak isimlendirilir. Her ne kadar bir bulgar geleneği olarak ortaya çıkmışsada günümüzde hiçbir dini, ırkı yada bir düşünceyi temsil etmemektedir. Tamamen baharın gelişini ve saflığı, mutluluğu,barışı, güzelliği temsil eder.

Yeni çiçek açmış ağaca asılan marteniçkalar (dilekler tutulmuş 🙂 )

Marteniçka Nasıl Yapılır ?

Marteniçka en basit hali ile kırmızı beyazı temsil eder. Yani bir adet beyaz ve bir adet kırmızı ipin bileğinize uygun uzunlukta kesildikten sonra birbirine dolanmasından ibarettir. Marteniçka taşıdığı anlam gereği üstünde bulundurduğu detaylar çokta önemli olmasada, her tarza her zevke ve her yaşa uygun ana hatları kırmızı beyaz olacak şekilde üretilebilir.

Daha Detaylı Yapım Videosu Orjinal Dilde Aşağıda

Nedir Bu Marteniçka ? Hakkında Detaylı Bilgi yazısı ilk önce dizmana.com üzerinde ortaya çıktı.