Geleneksel Efsane!!

Bu efsane, Proto-Bulgarların tarihinde önemli bir yere sahip olan ve günümüzde de Bulgaristan’da Mart ayının başında kutlanan Martenitsa geleneğinin kökenini anlatır. Efsaneye göre, Han Kubrat’ın ölümünden sonra, Hazarlar Proto-Bulgarları saldırıya uğratır ve Kubrat’ın kızı Huba’yı ele geçirirler. Hazarların lideri, Kubrat’ın oğullarına, eğer onu hükümdar olarak tanırlarsa, kız kardeşlerini serbest bırakacaklarını ve topraklarını geri vereceklerini teklif eder.

En büyük oğul Bayán bu teklifi kabul eder ve kız kardeşi ile birlikte Hazarların yanında kalır. Diğer kardeşler ise yeni topraklar arayışına çıkarlar. Kardeşler ayrılmadan önce, bir gün yeniden bir araya gelmek üzere gizlice anlaşırlar. Asparuh, kaçmalarının zamanı geldiğinde, bacağına altın bir iplik bağlı bir kuş göndererek onlara işaret verecektir.

Zamanla Asparuh, Huba’ya altın iplikle bağlı bir güvercin gönderir. Huba ve Bayán kötü handan kaçar ve Tuna Nehri kıyısına ulaşırlar. Bu sırada, Bayán bir okla yaralanır ve elindeki beyaz iplik kanıyla kırmızıya döner. Asparuh ve savaşçıları, nehri geçmelerine yardım eder. Asparuh, beyaz ve kırmızı ipliği birleştirir ve savaşçılarını bu kutsal iplikle süsler.

Asparuh, ailelerinin tavsiyelerine kulak asmadıkları için ayrılıklarının bedelini kanlarıyla ödediklerini itiraf eder. O günden sonra, 1 Mart’ta tüm Bulgarlar kırmızı ve beyaz martenitsalar giyerek sağlık, neşe ve başarı dileğinde bulunurlar. Bu geleneğin kökeni, efsanede anlatılan kardeşlik, fedakarlık ve birlik duygularına dayanmaktadır.

Klasik anlatım:

Klasik formunda, martenitsa genellikle yünlü ve bükülmüş beyaz ile kırmızı ipliklerden oluşur. Beyaz renk, eril başlangıcı ve gücü temsil eder; bu, İsa’nın rengi olarak kabul edilir. Kırmızı ise dişil ilkeyi, sağlığı simgeler; kanın, hamileliğin ve doğumun sembolüdür. Düğün kostümlerinin orijinal olarak kırmızı olması bu nedenle bir tesadüf değildir. Marinka, yani martenitsa, ilkbaharın başlamadan önce çocukların sağ eline bağlanır. Bu ritüel, çocuklara bunların sadece beyaz ve kırmızı iplikler olmadığını, aynı zamanda eski vatanımız “ut Kray-zeme”nin bir hatırası olduğunu hatırlatmayı amaçlar. Bu gelenek, tüm Balkan Yarımadası’nda, aynı zamanda martenitsanın “mertsishore” olarak adlandırıldığı Romanya ve Moldova’da da yaygındır. Martenitsi, Bulgar etnik topraklarının kaldığı komşu ülkelerde de süslenir. Batı eteklerinde ve Kuzey Makedonya’da “martinka”, kuzey Yunanistan’da “marti” ve Arnavutluk’un Golo Bardo ve Prespa bölgelerinde “moniak” olarak adlandırılır.

Gelenek!!

1 Mart’ın erken saatlerinde, ev hanımları evlerinin önüne kırmızı önlükler, kemerler, iplikler, kilimler veya bükülmüş kırmızı iplikler gerer veya asarlar. Bu, evi korumak ve kötülükleri – hastalık ve yoksulluğu – dışarıda tutmak içindir. Eskiden, kadınlar beyaz ve kırmızı yün iplikleri bükerek aile üyelerinin her birine bağlanacak veya asılacak martenitsalar hazırlarlardı. Hayvanlar da bu süslemelerle donatılırdı. Martenitsalar, kızların delikanlıların etrafında döndüğü kadar çarpık olmalıdır. Gelinler martenitsayı sağda, kızlar solda taşırlar. Bekarlar martenitsaların uçlarını havaya fırlatırken, olgun erkekler onları sedanlarda sallanmasınlar diye düğümden keserler.

Martenitsalar, ilk çiçek açan ağaç görülünce veya ilk leylek görüldüğünde çıkarılır ve ardından bir ağaca asılır veya bir taşın altına konur. Bir ay sonra taşın altında karıncalar bulunursa, bu yılın verimli geçeceğine inanılır.

Bazı durumlarda, martenitsalar en yakın nehre bırakılır, bu da onların nehirle birlikte akıp gitmelerini sağlar. Gelenek ayrıca, martenitsa hediye edilmesinin mutluluk ve şans getireceğini belirtir.

Marteniçka ne zaman ve nasıl ortaya çıktı? Efsanaler ve gerçekler!! yazısı ilk önce dizmana.com üzerinde ortaya çıktı.